Wprowadzenie wyrobu budowlanego na rynek wymaga ustalenia, jakie przepisy mają do niego zastosowanie i jakim oznakowaniem powinien zostać objęty. W praktyce przedsiębiorcy często spotykają się z dwoma oznaczeniami: znakiem CE oraz znakiem budowlanym B. Oba dotyczą wyrobów budowlanych, ale nie są stosowane w tych samych sytuacjach.
Najważniejsze pytanie brzmi: czy dany wyrób budowlany podlega przepisom europejskim, czy powinien zostać oceniony w krajowym systemie? Odpowiedź zależy między innymi od tego, czy dla danego produktu istnieje norma zharmonizowana, czy producent korzysta z Europejskiej Oceny Technicznej, a także czy wyrób ma być wprowadzany na rynek w oparciu o procedury krajowe.
Dlaczego oznakowanie wyrobu budowlanego ma znaczenie?
Wyroby budowlane są stosowane w obiektach, instalacjach i elementach infrastruktury, dlatego powinny mieć określone właściwości użytkowe i dokumenty potwierdzające sposób ich oceny. Oznakowanie nie jest wyłącznie formalnością. Informuje, według jakiego systemu wyrób został oceniony i na jakiej podstawie może zostać udostępniony na rynku.
Dla producenta lub dystrybutora oznacza to konieczność uporządkowania dokumentacji. Dla inwestora, wykonawcy albo projektanta jest to z kolei informacja, że wyrób został opisany w odniesieniu do odpowiednich wymagań i deklarowanych właściwości.
Najczęściej w tym obszarze pojawiają się dwa dokumenty:
- deklaracja właściwości użytkowych, związana z oznakowaniem CE,
- krajowa deklaracja właściwości użytkowych lub dokumentacja krajowa, związana ze znakiem budowlanym B.
Wybór właściwej ścieżki zależy od rodzaju wyrobu oraz podstawy technicznej, na której opiera się ocena.
Kiedy stosuje się znak CE?
Znak CE stosuje się wtedy, gdy wyrób budowlany jest objęty normą zharmonizowaną z rozporządzeniem 305/2011 dotyczącym wyrobów budowlanych. Drugą możliwością jest uzyskanie Europejskiej Oceny Technicznej, czyli przejście procedury, która pozwala ocenić wyrób na poziomie europejskim, nawet jeśli nie jest on objęty odpowiednią normą zharmonizowaną.
W obu przypadkach producent lub jego upoważniony przedstawiciel przygotowuje deklarację właściwości użytkowych, czyli DoP. Dokument ten wskazuje deklarowane właściwości wyrobu i stanowi podstawę do umieszczenia oznakowania CE.
W praktyce oznacza to, że znak ce dla wyrobów budowlanych nie jest wybierany dowolnie. Można go zastosować wtedy, gdy istnieje właściwa podstawa europejska: norma zharmonizowana albo Europejska Ocena Techniczna. Bez takiej podstawy producent nie powinien oznaczać wyrobu budowlanego znakiem CE tylko dlatego, że znak ten jest bardziej rozpoznawalny lub pożądany na rynku.
Czym jest znak budowlany B?
Znak budowlany B jest oznaczeniem krajowym. Stosuje się go w sytuacjach, gdy wyrób budowlany nie jest objęty normą zharmonizowaną i producent nie występuje o Europejską Ocenę Techniczną. W takim przypadku podstawą oceny może być krajowa norma, o ile nie ma statusu normy wycofanej.
Jeżeli dla danego wyrobu nie ma odpowiedniej normy krajowej, konieczne może być uzyskanie krajowej oceny technicznej. Dopiero na tej podstawie można przygotować właściwą dokumentację i oznaczyć wyrób znakiem budowlanym B.
W przypadku znaku B proces kończy się przygotowaniem krajowej deklaracji właściwości użytkowych. Dokument ten pełni podobną funkcję informacyjną jak deklaracja właściwości użytkowych przy znaku CE, ale odnosi się do krajowego systemu oceny.
CE i B – najważniejsze różnice
Znak CE i znak B dotyczą wyrobów budowlanych, ale wynikają z różnych podstaw. Nie powinny być stosowane zamiennie ani wybierane wyłącznie na podstawie preferencji producenta.
Najprościej można to ująć tak:
- znak CE stosuje się przy wyrobach objętych normą zharmonizowaną albo Europejską Oceną Techniczną,
- znak budowlany B stosuje się przy wyrobach ocenianych w systemie krajowym,
- przy znaku CE wystawia się deklarację właściwości użytkowych,
- przy znaku B wystawia się krajową deklarację właściwości użytkowych,
- znak CE ma charakter europejski,
- znak B jest oznaczeniem krajowym.
Nie oznacza to jednak, że znak B jest mniej ważny. Po prostu dotyczy innej ścieżki oceny. W praktyce najważniejsze jest nie to, który znak wygląda lepiej na produkcie, ale czy został zastosowany zgodnie z właściwymi przepisami.
Norma zharmonizowana – pierwszy punkt weryfikacji
Przy ocenie wyrobu budowlanego jednym z pierwszych kroków powinno być sprawdzenie, czy dla danej grupy produktów istnieje norma zharmonizowana. Jeżeli tak, producent powinien przeanalizować, czy wyrób mieści się w jej zakresie.
Sama obecność normy nie zawsze wystarcza. Trzeba jeszcze sprawdzić:
- czy norma dotyczy konkretnego typu wyrobu,
- czy obejmuje jego przeznaczenie,
- jakie właściwości użytkowe należy zadeklarować,
- jaki system oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych ma zastosowanie,
- czy potrzebny jest udział jednostki zewnętrznej,
- jakie badania lub dokumenty trzeba przygotować.
Błąd na tym etapie może spowodować, że producent wybierze niewłaściwą ścieżkę oceny. Dlatego analiza normy powinna poprzedzać decyzję o oznakowaniu.
Europejska Ocena Techniczna – kiedy może być potrzebna?
Europejska Ocena Techniczna może być rozwiązaniem dla wyrobów, które nie są objęte normą zharmonizowaną albo nie są nią objęte w pełni. Jest to jednak procedura bardziej złożona, dłuższa i zwykle bardziej kosztowna niż standardowa ścieżka oparta na normie zharmonizowanej.
Producent może zdecydować się na tę drogę, jeśli zależy mu na europejskiej podstawie do oznakowania CE. Taka decyzja powinna być poprzedzona analizą techniczną, prawną i biznesową, ponieważ nie w każdym przypadku będzie uzasadniona.
W praktyce Europejska Ocena Techniczna może mieć znaczenie przy wyrobach innowacyjnych, nietypowych albo takich, które nie mieszczą się w istniejących normach. Pozwala opisać właściwości użytkowe wyrobu w sposób akceptowany w europejskim systemie oceny.
Kiedy wybrać krajową ścieżkę i znak B?
Krajowa ścieżka może być stosowana wtedy, gdy dla wyrobu nie ma normy zharmonizowanej, a producent nie występuje o Europejską Ocenę Techniczną. W takiej sytuacji należy sprawdzić, czy istnieje odpowiednia norma krajowa. Jeśli nie, potrzebna może być krajowa ocena techniczna.
Znak B może więc dotyczyć wyrobów, które funkcjonują w krajowym systemie dopuszczania do obrotu. Wymaga to przygotowania dokumentacji, oceny właściwości użytkowych i wystawienia krajowej deklaracji właściwości użytkowych.
Taka ścieżka bywa wybierana wtedy, gdy produkt jest kierowany głównie na rynek krajowy albo gdy nie ma podstawy do oznakowania CE. Nadal jednak wymaga poprawnego przeprowadzenia procedury, a nie wyłącznie naniesienia symbolu B na wyrób lub opakowanie.
Najczęstsze błędy przy oznakowaniu wyrobów budowlanych
Problemy zwykle wynikają z nieprawidłowej kwalifikacji produktu. Producent może założyć, że skoro wyrób jest budowlany, automatycznie powinien mieć znak CE. Może też uznać, że znak B jest prostszą alternatywą, nawet jeśli produkt podlega normie zharmonizowanej.
Do częstych błędów należą:
- nadanie znaku CE bez podstawy w normie zharmonizowanej lub Europejskiej Ocenie Technicznej,
- zastosowanie znaku B mimo istnienia właściwej normy zharmonizowanej,
- brak deklaracji właściwości użytkowych,
- przygotowanie niewłaściwego typu deklaracji,
- pominięcie sprawdzenia aktualności normy krajowej,
- nieuwzględnienie systemu oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych,
- kopiowanie dokumentów od innych produktów bez analizy konkretnego wyrobu.
Każdy z tych błędów może utrudnić legalne wprowadzenie produktu na rynek, sprzedaż do inwestycji albo udział w postępowaniach, w których wymagana jest kompletna dokumentacja wyrobu.
Dlaczego warto zacząć od analizy podstawy prawnej?
Przed wyborem oznakowania warto przeprowadzić krótką, ale rzetelną analizę. Powinna ona odpowiedzieć na kilka podstawowych pytań: czy produkt jest wyrobem budowlanym, czy istnieje dla niego norma zharmonizowana, czy możliwe jest zastosowanie Europejskiej Oceny Technicznej, czy właściwa będzie ścieżka krajowa oraz jaki dokument należy wystawić na końcu procesu.
Taka analiza pozwala uniknąć sytuacji, w której wyrób jest oznakowany niezgodnie z przepisami. Pomaga też określić koszty, czas potrzebny na przygotowanie dokumentacji oraz ewentualny udział jednostek zewnętrznych.
Wsparcie CECE Polska przy oznakowaniu wyrobów budowlanych
Centrum Certyfikacji CECE Polska wspiera przedsiębiorców w zakresie oznakowania CE, znaku budowlanego B, deklaracji właściwości użytkowych, krajowych deklaracji oraz interpretacji wymagań dla wyrobów budowlanych. Pomoc może obejmować analizę produktu, wybór właściwej ścieżki, przygotowanie dokumentacji i uporządkowanie obowiązków producenta.
Takie wsparcie jest szczególnie przydatne wtedy, gdy producent nie ma pewności, czy jego wyrób powinien zostać oznaczony znakiem CE, czy znakiem B. W przypadku wyrobów budowlanych błędna decyzja na początku procesu może pociągać za sobą niewłaściwe dokumenty i problemy przy sprzedaży.
Oznakowanie wyrobu budowlanego powinno wynikać z przepisów, a nie z intuicji lub oczekiwań rynku. Jeżeli produkt jest objęty normą zharmonizowaną albo Europejską Oceną Techniczną, właściwą ścieżką będzie znak CE. Jeżeli nie ma takiej podstawy, a wyrób oceniany jest w systemie krajowym, zastosowanie może mieć znak budowlany B.
Dodaj komentarz